Maatschappelijke merken: energizers voor actieve burgers

Maatschappelijke merken: energizers voor actieve burgers

22.03.2013

In 2013 krijgt de actieve burger de hoofdrol. Volgens de kabinetsplannen moet de eigen verantwoordelijkheid een groot deel van de bezuinigingen opvangen. Om te voorkomen dat publieke voorzieningen verschralen en versoberen is er werk aan de winkel voor burgerinitiatieven, maatschappelijke organisaties en ondernemingen.

Burgers massaal in actie. Sociale ondernemers massaal actief met een krachtig MVO beleid. Dat zou inderdaad mooi zijn. Maar door de overheid aangestuurde eigen verantwoordelijkheid is een lastig concept. Niet omdat mensen die eigen verantwoordelijkheid niet zouden willen nemen. Maar omdat de overheid de eigen verantwoordelijkheid wil controleren. In de door de overheid geprepareerde speelruimte blijft het overheids-denken de norm.

Hoe krijgen we mensen en bedrijven dan wel maatschappelijk actief? Volgens de theorie of Reasoned Action van Fishbein en Ajzen bepalen attitude en eigen normen ten aanzien van bepaalde gedrag de sterkte van de gedragsintentie. Op dit moment worden de attitude en norm ten aanzien van onze rol in het maatschappelijke domein heel individueel ingevuld. Het begrip eigen verantwoordelijkheid benadrukt ook het individuele. Het collectieve belang en de collectieve verantwoordelijkheid komen er niet
in voor. Daarnaast kan men zich er makkelijk aan onttrekken, het wordt nauwelijks gefaciliteerd en gewaardeerd

Ook is de inschatting van de eigen effectiviteit een belangrijke voorspeller voor gewenst gedrag. Heeft het wel zin wat ik doe? Heeft het wel de gewenste uitkomsten. En ook hier loopt het spaak. De eigen effectiviteit wordt laag ingeschat. Er zijn veel barrières die nog moeten worden opgeheven en het ontbreekt aan energizers die de effectiviteit van de eigen inzet vergroten.

Dat de overheid aan de zijlijn kijkt waar de eigen toegevoegde waarde moet liggen is prima. Verwachten dat de gaten worden gedicht door met het toverwoord eigen verantwoordelijkheid te strooien is te dun. De verantwoordelijkheid die de overheid kan nemen in alle bestuurslagen is kijken hoe sociale innovatie en participatie een vlucht kunnen gaan nemen. Stimuleren dat er meer concepten en organisaties gaan ontstaan die oplossingen zoeken voor grote maatschappelijke uitdagingen. Van werkgelegenheid en educatie tot zorg, maatschappelijke betrokkenheid en milieuproblemen.

Daarbij moet het veel makkelijker worden om organisatievormen te ontwikkelen die de combinatie nastreven tussen lange termijn eigen draagkracht en korte termijn daadkracht. Het wordt hoog tijd dat o.a. fiscale, juridische en arbeidsrechtelijke regels worden getoetst op hun bijdrage aan deze nieuwe ondernemende tijd. Rollen veranderen en daarmee de manier waarop relaties worden gedefinieerd.

Maatschappelijke organisaties en projecten gaan een steeds belangrijke rol spelen bij het activeren van burgers. Zij zijn in staat burgers te mobiliseren. En daarbij een steun in de rug, structuur en richting te geven. Vele vrijwilligersorganisaties hebben hier al jaren ervaring mee. Lokale, provinciale en nationale overheden doen er goed aan bij ze te raden te gaan.