Het is misschien inmiddels wel vijftien jaar geleden dat ik 'De voorlezer' van Bernhard Schlink las. Het was in mijn herinnering een nogal klein boekje, zowel in formaat als in omvang, eerder een novelle dan een roman, maar in dat kleine werk zat een groot en aangrijpend verhaal dat jaren later werd verfilmd als 'The Reader.'

De verfilming van het boek van Schlick had ik nog steeds niet gezien. De dvd stond vragend in de kast, wachtend op dit mooie moment op een rustige zaterdagmiddag. Ik ga overigens niet beginnen over een prachtig boek en hoe de film dan tegenvalt of maar niet wil lijken wat je in je hoofd al als film hebt gemaakt.

Maar je moet er wel even doorheen dat een Duits boek een Duits verhaal in het Engels wordt, en dat Kate Winslet levenslang krijgt als SS-bewaakster en dat Bruno Ganz een Duitse professor is die Engels moet praten, maar goed, hij had ook al Hitler gespeeld, dus hij kan wel wat hebben.

Dat alles gezegd hebbend, is 'The Reader' wel 'gewoon' een mooie film, en Kate Winslet haar Oscar lijkt me niet bepaald onverdiend. De film is rijk, net als het boek in subtiele tonen en tinten struikelt over een rijkdom aan thema's en invalshoeken met schuld en boete als de meest-voor-de-hand-liggende.

De voorlezer blijft voorlezen, ook als zijn oude liefde levenslang heeft gekregen. Door de cassettebandjes die hij stuurt, leert zij zichzelf in de gevangenis schrijven. Onbedoeld, maar oh zo bewust in de film gestopt, krabbelt zij 'Please send more romance..' op een briefje aan Michael, een woordgrap in het Engels, en dan wringt het toch opeens wel die andere taal in een drama over de Tweede Wereldoorlog en de Duitse verwerking ervan.

Het verhaal van voorlezer Michael Berg lijkt in de tijd(slijn) en beroepskeuze een autobiografische schets van het leven van Schlink zelf. Dat hij met zijn kleine grote boek de bestsellerlijst van de New York Times aanvoerde, zal het maken van de film hebben aangewakkerd en vergemakkelijkt.

Voor een Amerikaans publiek zal het geen probleem zijn. Ik zit er toch een beetje vreemd naar te kijken. Alsof in 'De Avonden' Thom Hoffman als Frits van Egters opeens in het Frans zou beginnen. Rijk de Gooyer zou zich bezeken hebben...

Het heelal. De kosmos. Wat is het eigenlijk? Waar is het eigenlijk? Waar gaat het heen, waar houdt het op, of houdt het niet op, of begint het altijd weer opnieuw? Wij simpele stervelingen trachten maar telkens het antwoord te vinden op de vraag 'waar we vandaan komen' en hoe dat dan allemaal zo gekomen zou zijn. God, de Oerknal, zeg het maar.

Gisteren was het aan Robert Dijkgraaf om in een speciale uitzending van DWDD de 13,7 miljard jaar kosmos te duiden in een college van 45 minuten en met een 'pitch' van 1 minuut. Hij slaagde daar wonderwel en op een heel aangename manier in.

Zo weet ik nu dat wij ergens in een buitenwijk van onze melkweg bivakkeren, en dat er nog miljarden van die melkwegen zijn en dat er veel is wat we weten, maar heel veel ook nog niet. Dijkgraaf had het over een landkaart waar nog heel veel witte vlekken staan.

Natuurlijk kwam het ook nog op of er elders leven zoals het onze is of kan zijn, en bij gebrek aan een ja of nee grapte Dijkgraaf dat wij misschien wel een soort natuurresrevaat vormen waar een andere beschaving op afstand naar kijkt en een beetje in de gaten houdt, een intergalactisch pretpark of zo.

Overal om me heen is ruimte, zoveel is me wel helder. Dat zinnetje is overigens ook de titel van een fraaie bundel die oud-Baliedirecteur Chris Keulemans zo'n jaar of 20 geleden schreef over zijn (en mijn) nobele vak van doelverdedigen, zijn 'verhalen uit de bovenhoek.' Nog steeds is die bundel van Keulemans - helaas niet meer leverbaar - een pareltje in de bescheiden keepersliteratuur.

En als we het dan toch over de Balie hebben: vanavond eens kijken hoe het daar gaat met de Politieke Junkies van Pieter Hilhorst en Martijn de Greve, een maandelijkse wedstrijd politiek commentaar geven, zo lees ik, waarin op originele wijze wordt ontspind. Dat eindigt ongetwijfeld aan de bar. Hopen op een goede vrijdag. Overal in mijn agenda is in ieder geval even alle ruimte.

Loftrompetten te over om te steken over hoe heerlijk het is om in compact Amsterdam te wonen met de grote snoepwinkel van bioscopen, theaters, concertzalen, musea en ander heerlijks vlak om de hoek. Vanochtend om 11 uur was ik in Pathé City één van de vijf die benieuwd waren naar Sean Penn in 'This Must Be The Place'.

Penn is fascinerend bizar als een rock ster in ruste, visueel een kruising van Robert Smith van The Cure en van een Bono die decennia niet van de drank en de pillen af heeft kunnen blijven. Op een kwade of goede dag moet hij naar New York naar zijn stervende vader. Door zijn vliegangst ('en een lichte doodsangst') neemt hij de boot in plaats van het vliegtuig, en komt (dus) te laat.

In het New Yorkse Joodse milieu van zijn vader komt hij eigenlijk thuis en gaat in de V.S. op zoek naar de kampbeul die zijn vader in Auschwitz heeft vernederdt. Zo wordt een wat zwarte komedie een klassieke road movie over schuld en boete en liefde en met een verrassend eind dat je zelf maar moet gaan zien.

Moet gaan zien inderdaad, want 'This Must Be The Place' van Paolo Sorrentino ('Il Divo') is een visuele tractatie, door Penn, de prima cast, de ingetogen humor, en vooral ook door het sublieme camerawerk. Ik las dat de film bijna $ 30 miljoen heeft gekost, en pas ruim een derde heeft opgeleverd. De bruto-recette van € 32,50 vanochtend zet dan niet veel zoden aan de dijk. Deze blog misschien nog wel een beetje.

Ook visueel imponerend is de tentoonstelling een steenworp verderop in het Van Gogh Musuem, 'Dreams of Nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky'. En hoewel symbolisme ook van een niet-te-harden-zwaarheid of zweefmutserij kan zijn, zijn hier werken als het imponerende 'Het Dodeneiland' van Arnold Böcklin, 'Nocturne, Grey and Silver' van Whistler, en 'Meer van Keitele' (ook de poster van de tentoonstelling) van Akseli Gallen-Kallela een bezoek al meer dan waard.

Allemaal om de hoek, het kost 'geen drol' zou Jules Deelder zeggen, en wat jammer is het dan dat na jaren van potdichtheid het Stedelijk Museum (ooit SM in de communicatie gedoopt, hoe toepasselijk nu..) nu weer bemodderd raakt door schreeuwkoppen over geld en internationale status of het gebrek daaraan of verlies ervan. Wat een ranzige triestheid inmiddels, 'This Should Have Been The Place.' Doe maar gauw die deuren open...

Als vanavond de wind de andere kant op zou hebben gestaan, dan zou ik het concert van The Golden Earring in Paradiso ongetwijfeld thuis op het dak hebben kunnen volgen. Want hoewel bijna bejaard, gaat bij de 'Earring' het dak er nog immer af. 

Gitarist George Kooymans verwoordde het mooi in Het Parool vandaag: "Al 51 jaar bij elkaar, het is ziekelijk lang eigenlijk." De formele oprichtingsdatum van de Haagse band is gefixeerd op 2 september 1961, hoewel de band toen de Tornado's heette en The Golden Earring pas kwam na The Golden Earrings en hun eerste hits.

We gaan nu geen wedstrijdje doen, maar The Golden Earring is bijna net zo oud als ik, en we gaan dus al een halve eeuw op afstand netjes met elkaar om. Ik kocht of kreeg hun singletjes, en op dat 45-toeren-format kon ik de Haagse rockers altijd beter hebben dan als LP-artiesten. Misschien was ik meer van het poppy dan van hun rock. 'Radar Love' vind ik nog steeds maar middelmatig, hoe ik hen het succes ook gun.

Maar misschien ben ik wel blijven hangen in mijn eigen jeugd, in hits als 'That Day', waarvan ik nu heb begrepen dat het - waanzinnig voor die tijd - in Londen werd opgenomen en alleen 'Michelle' van The Beatles voor zich moest dulden voor de nummer 1-positie in de Top 40.

Tsjezuss, wat worden we oud, maar The Golden Earring geeft niet toe of op. Sterker nog: dankzij frontman Barry Hay is er nu 'Tits & Ass' als titel van het zoveelste Earring-album, een echte rock 'n rolltitel, plat, sexistisch, maar dus helemaal goed, en als je dan toch blijft gaan, doe het dan goed en voluit, zoiets.

In tijdperk en lengte van bestaan is The Golden Earring The Rolling Stones van de lage landen. En dat maakt de band toch wel tot een buitencategoriefenomeen waar ik - 'Back Home' - een belangrijk deel van mijn jeugd veel mee en aan had. En dat hele verhaal begon allemaal bij de buurjongetjes Gerritsen en Kooymans in de buurt van het Zuiderpark, Haagse Beatjongens met eeuwigheidswaarde.

Sneeuwwitje is - als zoveel andere sprookjes - een draak van een verhaal, en met dat soort draken vallen we onze kinderen de hele tijd maar lastig. Hans en Grietje die in hert bos worden achtergelaten, Assepoester die getreiterd wordt door de lelijke stiefzusters, en dan is er ook nog eens de ellende van een Studio 100 met de Ploppen en Gert met een hond met keelkanker.

Als kind denk je dan toch dat het leven vreselijk zal zijn en dat je ouders en al die anderen het spoor volledig bijster en gewoon niet te vertrouwen zijn. Toch lezen we onze kinderen al het moois en engs en ergs voor, en we nemen ze mee naar de bioscoop, en daar overwinnen ze angsten en doen enorm veel indrukken op.

Kleine kinderen worden groter, en vandaag in de lange voorjaarsvakantie maar eens met dochter Hedda naar de film, naar een mooie 'dwarse' verfilming van Sneeuwwitje. Dat viel nog niet mee. De film wel. Die zag er zelfs prachtig uit. Maar in het roemrijke Tuschinski haperde van alles.

Misschien hadden de zeven dwergen de projectie, het geluid en het licht maar moeten regelen, want dat ging aan alle kanten mis. Eerst geen geluid, toen wel geluid maar bij het verkeerde beeld, toen stilstaand beeld, en toen het goed leek te komen, ging het zaallicht niet uit. Tel daar dan nog de te kleine kinderen bij die door hun (groot)ouders waren meegenomen naar een verfilming die ze niet snapten, en dan begrijp je dat het best een lastige middag werd.

Maar goed, Sneeuwwitje was mooi, en Julia Roberts deed erg haar best om mooi te zijn, ondanks haar nare karakter. De dwergen waren geen kabouterachtige mijnwerkertjes meer, maar lieve boefjes, dieven met een klein hart, en één of twee verdenk ik ervan dat ze de maagdelijkheid van Sneeuwwitje graag hadden bevlekt.

Het overbekende verhaal wordt wat door elkaar gehusseld - de appel zit aan het eind, maar bereikt de klant niet -, maar vooral de vormgeving, de art direction is meer dan de moeite waard. En hoewel de film zeker niet bedoeld is voor volwassenen, viel er ook voor mij veel te lachen toen geluid en beeld gelijk liepen en de zaalverlichting was gedoofd. En zeker sensueel was de scène waarin Sneeuw haar prins uit zijn betovering kust en heerlijk naar aardbeien smaakt. Het was net een sprookje. Maar dan met een twist.

De openingszinnen van hun enorme hit 'Do the Strand' uit 1972 lijken wel - met de kennis van nu - een autobiografische schets van Roxy Music. Hoe anders kun je nu 'There's a new sensation, a fabulous creation, a danceable solution, to teenage revolution' duiden? 

Roxy Music was een sensatie begin jaren '70. De muziek, de stijl, de styling, de wonderbaarlijke Eno, en de als gastheer én ober geklede frontman en oprichter Brian Ferry waren uniek en sloegen bij critici en publiek in als de bekende bom., zo bewijst vanavond ook de documentaire 'More Than This' op Canvas.

Hun eerste albums ('Roxy Music', 'For Your Pleasure' en 'Stranded') staan nog steeds als mijlpalen in de moderne muziekgeschiedenis, muzikaal en visueel smashing, en de muzikale vorm en stijl van Ferry en zijn band hebben zo'n vier decennia later de tand des tijds glans- en glimmerrijk doorstaan.

Net als Bowie met zijn Ziggy Stardust, was Brian Ferry's Roxy Music begin jaren '70 een meer dan geslaagde poging om de muziek veel groter dan zichzelf te maken door styling, presentatie en het inslaan van paden die tot dan nauwelijks betreden waren. 

Misschien was Roxy Music wel new wave voordat new wave er was, en in hun extravagantie waren ze vast en zeker voorlopers van de punk die een aantal jaren na het daverende startsalvo van Roxy Music Engeland op zijn kop zette. 

Roxy Music was geen eendagsvlieg, vooral door het vermogen om nieuwe muzikale wegen in te slaan. Het arty-imago werd ingeruild voor een meer sophiticted, gladder en dansbaarder stijl die ook enorm succesvol bleek. Wat bij andere groepen als verraad zou zijn aangemerkt, werd bij Ferry en Roxy Music als tamelijk natuurlijk geaccepteerd. Het bracht de band als vanzelf en verdiend in volgende tempi. 

 

Onder druk wordt alles vloeibaar. Politici die over hun eigen schaduw heen springen. Het Wandelgangenakkoord. Er gebeuren rare dingen in Den Haag. Volkomen 'out of the blue' en 'out of the box', net alsof iedereen zich bevrijd voelt van de donkere wolk van de Grote Gedoger. 

Het is fascinerend hoe oude en nieuwe politiek elkaar in enkele dagen opvolgen. Zo zitten CDA en VVD nog met de PVV gevangen in het Catshuis, en zo zit er een Kunduzcoalitie het huishoudboekje voor Brussel op orde te schrijven. Nieuwe vrienden, nieuwe helden. Het kan verkeren. Wat u zegt.

Opeens is er het extreme midden. Opeens is Wilders weggetoverd. En opeens is Diederik Samsom niet meer de 'new kid in town' maar de baas die zijn eerste zware averij oploopt. Het wordt hem - ook door de eigen achterban - zwaar aangerekend dat hij het 'momentum' niet zag en greep, dat hij niet zag dat alles vloeibaar werd, en dat hij het partijbelang boven het landsbelang stelde. 

Als je wint, dan heb je vrienden, en als je mist dan sta je met je mond vol tanden. Jan Kees de Jager is nu de grote held van het moment en krijgt straks als het braafste boekhoudertje van de klas Brussels' lof. Zo hard kan het dus gaan. En zo nodig vinden 'we' dus kennelijk dat er in deze moeilijke tijd iets gebeurt, dat politici dus inderdaad over hun eigen schaduw heenstappen, wat dat ook moge betekenen.

Pijnlijker voor Samsom werd het nog door Lodewijk Asscher die vanuit standplaats Amsterdam liet optekenen dat hij als schatbewaarder van de stad best blij was mit dit akkoord dat veel sociale ellende terug kan draaien. En dan hebben we het in de culturele hoofdstad nog niet eens over de heilzame verlaging van de BTW op theater- en concertkaartjes.  

Nederland is bevrijd. En dat al ruim een week voor 5 mei. Andere tijden dienen zich aan. En de verkiezingen van 12 september werpen hun lange schaduwen vooruit. Misschien is de nieuwe regering nu de facto al gevormd. En krijgen PVV en PvdA de zwarte pieten voor het verkwanselen van het landsbelang. De messen zijn pas voor 3% geslepen...

Naarmate je ouder wordt, lijken lijntjes steeds meer bij elkaar te komen. Ervaring, inzicht, overzicht, doorzicht en wat al niet lijken iets van structuur en systematiek te bieden aan dat wat je ook allemaal stom toeval mag noemen.

Zo komt opeens Leonard Cohen in mijn leven gewandeld. De Canadees-New Yorkse bard op hoge leeftijd komt in augustus twee concerten geven in het Olympisch Stadion van Amsterdam waar ik nu tijdelijk werk. Dat stadion van Jan Wils dat in een jaar met vooral publiek geld uit de grond werd gestampt voor de Spelen van 1928, daarna bijna gesloopt, en nu fier een mooi nieuw leven leidt. 

Leonard Cohen is voor mij altijd verbonden geweest aan mijn vader. Niet omdat zij bijna leeftijdgenoten waren. Mijn vader was zes toen Cohen in 1934 in Montréal werd geboren. En toen ik nog jong was en thuis woonde, had mijn vader in zijn indrukwekkende LP-collectie ook een labum van Cohen, 'Songs of Love and Hate.'

Ik had niet zoveel met die bromstem en die wat minimalistische backing, maar ik kwam er achter dat Cohen - bij de meisjes zeker - wel degelijk goed lag, en zo kwam ik het op snode idee de LP van mijn vader stilletje achterover te drukken en met een schoolvriendje te ruilen voor een stapeltje vieze boekjes waarin vrouwen van alles lieten zien en deden. Vuurrode oortjes. Je zou er bijna een liedje van kunnen maken. 'Various Positions', of zo.

Natuurlijk miste op een goede of kwade dag mijn vader de LP van Cohen. Ik wist natuurlijk van niets. Ik jokte. Ik loog. Ik gaf niet toe, nooit gezien en geen idee. Mijn vader wist dat ik loog, hij zag het gewoon, maar hij had geen wettelijk en overtuigend bewijs, dus ik was 'off the hook'.
 
Er is nooit aangifte gedaan, en zo toch wel: het is verjaard, maar ik ben het niet vergeten, deze cultuurroof uit mijn ouderlijk huis zo begin jaren '70. Heb ik spijt? Ach, wat maakt het uit. Ik heb net als zo heel veel andere kinderen in die jonge jaren het een en ander achterover gedrukt, maar ben er ook weer keurig mee gestopt. Eens een dief, nooit meer een dief.

Maar ik had het nu natuurlijk wel ultiem goed kunnen maken met mijn vader. Door hem mee te nemen naar het Olympisch Stadion, naar Leonard Cohen, na 'the minor fall' toch alsnog 'the major lift.' Love and hate. Zwart en wit. Maar mijn vader is niet meer. Hij zou nu 86 jaar oud zijn, twee jaar ouder dan het Olympisch Stadion. Niet alle lijntjes komen samen, hoe graag je het misschien ook zou willen.

Shocking Blue was zo Haags als Haags maar kon zijn. En Shocking Blue was eind jaren '60 en begin jaren '70 een enorme hitmachine. Vreemd dat zo'n beroemde singlegroep dan een plek vindt in de Tv-serie Classic Albums. Slechte casting. Raar beleid. Maar goed, hoewel de uitzending vanavond over hun LP 'At Home' gaat, gaat het natuurlijk ook over hun hit 'Venus'.

'Venus' was de hit der hits van Shocking Blue. Het haalde zelfs de nummer 1 positie in de Verenigde Staten, iets wat in Nederland niet lukte. Hier bleef 'Venus' - ondanks ook mijn aankoop - steken op nummer 3 in de Top 40.
 
'Venus' was een compositie van gitarist en creatief brein Robbie van Leeuwen (op de foto rechts met giga-sitar), maar popprofessor Leo Blokhuis onthulde ooit dat Van Leeuwen het nummer niet even uit zijn mouw had geschud (zoals Van Leeuwen graag claimde), maar sterk gebaseerd had op 'The Banjo Song' van de Amerikaanse The Big 3.

Helaas gaat het daar niet over vanavond met Van Leeuwen, die met drummer Klaasje van de Wal de enige twee nog levende Shocking Blue-leden zijn. Wel geeft Van Leeuwen een acoustische, jazzy versie van 'Venus' ten gehore, en dat lijkt me toch reden genoeg om te kijken.

Reden genoeg om naar Shocking Blue te kijken was voor mij onbetwist Mariska Veres. Voor een neo-pubertje van 11 jaar was Veres natuurlijk de vleesgeworden Venus, 'a Goddess on a mountain top, ..the summit of beauty and love,' Mariska was her name...

Maar die serie hits van Schoking Blue mocht er natuurlijk ook zijn. En nummer 1 in Amerika, dat was wat. Focus flikte het bijna met 'Hocus Pocus.' The Golden Earring ook bijna, met 'Radar Love.'

Maar Bananarama viel de eer te beurt om 'Venus' in 1988 weer naar de nummer 1-positie in de V.S. te zingen. Twee keer nummer 1 in Amerika. Dat flikte die Van Leeuwen toch maar mooi met zijn 'Venus.' Beter goed gejat, dan slecht verzonnen.

Gisteravond gezinswaarts naar 'Corteo' van Cirque du Soleil geweest, en in kwartetvorm genoten van een prachtige show die steeds deed vermoeden dat Federico Fellini uit de dood was opgestaan om in een grote circustent een soort van commedia dell'arte-circus te ontwerpen, en dat zou hij dan 'Corteo' noemen.

'Corteo' is een verhaal en het is 'gewoon' circus. Dat klinkt als hinken op twee gedachten, maar het maakt eigenlijk niet uit. 'Corteo' is vooral - en vooral in het eerste deel - een overdonderdend spektakel - meer verhaal dan circus - en na de pauze is het meer circus dan verhaal, een parade en spektakel met de reus, de dwergen, de acrobaten, de engelen en de trapezewerkers.

Er waren veel 'oh's' en 'ah's' en gulle lachen, en ik had stellig de indruk dat iedereen na de show van dik twee uur met een warm gevoel als in een processie de natte nacht inging, verrast, vrolijk en voldaan. Dus, hooggeëerd publiek, gaat dat zien, zou ik zeggen.
 
Gisterochtend was het ook 'circus'. De Turkse president Abdullah Gül bezocht in Amsterdam-Osdorp de Weekend Academie, het fantastische initiatief van Oguz Dulkadir om kinderen op plekken waar het niet zo vanzelfsprkend is en gaat meer kansen te geven, hun talenten te ontwikkelen en hen een fijne zet naar een succesvolle toekomst te geven, en dat onder het motto 'het maakt niet uit waar je vandaan komt, het gaat erom waar je heen gaat.'

Dat initiatief is groot en groter aan het worden, en kreeg gisteren prachtige erkenning door bezoek van het Turkse presidentiële paar, van prinses Maxima (vorig jaar ook al gaste), Willem-Alexander, en burgemeester Eberhard van der Laan die heel knap met grote stappen en kleine zinnen door zijn eigen leven liep om te laten zien hoe het allemaal met je kan lopen.

Zoveel hoog bezoek, dat betekent een enorm protocolcircus, en tientallen bewakers, body guards, oorfluisteraars en regenjassen die voor, tijdens en na alles en iedereen minitieus in de gaten houden. Zo gaat dat. Ook in Osdorp op een vroege woensdagochtend. Maar een Gülle lach was er, en een enthousiaste Turkse gemeenschap, en kinderen - daar ging het om - die het prachtig vinden en die nu allemaal weten dat de tulp uit Turkije komt, hoe Geert Wilders het hen ook verbood...