Het is misschien inmiddels wel vijftien jaar geleden dat ik 'De voorlezer' van Bernhard Schlink las. Het was in mijn herinnering een nogal klein boekje, zowel in formaat als in omvang, eerder een novelle dan een roman, maar in dat kleine werk zat een groot en aangrijpend verhaal dat jaren later werd verfilmd als 'The Reader.'

De verfilming van het boek van Schlick had ik nog steeds niet gezien. De dvd stond vragend in de kast, wachtend op dit mooie moment op een rustige zaterdagmiddag. Ik ga overigens niet beginnen over een prachtig boek en hoe de film dan tegenvalt of maar niet wil lijken wat je in je hoofd al als film hebt gemaakt.

Maar je moet er wel even doorheen dat een Duits boek een Duits verhaal in het Engels wordt, en dat Kate Winslet levenslang krijgt als SS-bewaakster en dat Bruno Ganz een Duitse professor is die Engels moet praten, maar goed, hij had ook al Hitler gespeeld, dus hij kan wel wat hebben.

Dat alles gezegd hebbend, is 'The Reader' wel 'gewoon' een mooie film, en Kate Winslet haar Oscar lijkt me niet bepaald onverdiend. De film is rijk, net als het boek in subtiele tonen en tinten struikelt over een rijkdom aan thema's en invalshoeken met schuld en boete als de meest-voor-de-hand-liggende.

De voorlezer blijft voorlezen, ook als zijn oude liefde levenslang heeft gekregen. Door de cassettebandjes die hij stuurt, leert zij zichzelf in de gevangenis schrijven. Onbedoeld, maar oh zo bewust in de film gestopt, krabbelt zij 'Please send more romance..' op een briefje aan Michael, een woordgrap in het Engels, en dan wringt het toch opeens wel die andere taal in een drama over de Tweede Wereldoorlog en de Duitse verwerking ervan.

Het verhaal van voorlezer Michael Berg lijkt in de tijd(slijn) en beroepskeuze een autobiografische schets van het leven van Schlink zelf. Dat hij met zijn kleine grote boek de bestsellerlijst van de New York Times aanvoerde, zal het maken van de film hebben aangewakkerd en vergemakkelijkt.

Voor een Amerikaans publiek zal het geen probleem zijn. Ik zit er toch een beetje vreemd naar te kijken. Alsof in 'De Avonden' Thom Hoffman als Frits van Egters opeens in het Frans zou beginnen. Rijk de Gooyer zou zich bezeken hebben...

Met chocoladeletters kopte De Telegraaf dat het Lenteakkoord was uitgelekt. Dat nieuws leek belangrijker dan wat dat akkoord behelsde. Lekken boven inhoud. Maar nieuws kun je dat toch niet meer noemen. Alles lekt uit. Dus wat is het nieuws nog?

Vroeger was lekken leuker. Dan moest je iets influisteren in een willig oor in een donkere steeg. Toen kwam het kopieerapparaat en werden geheime rapporten in neutrale verpakking in een postvak gelegd. Er was vast altijd wel een hoger doel mee gediend. Maar nu? Alles lekt. Dus is het geen lekken meer.

Vroeger lekte er niets uit. Het was al mooi als iets nieuws werd. Voordat het verhaal van Jezus en zijn uiteindelijke hemelvaart wereldwijd bekend werd, waren we toch wel een paar eeuwen verder. En toen Afonso de Albuquerque in 1503 een vulkaanpuist tussen Afrika en Zuid-Amerika ontdekte en met een blik op de kalender Ascension (hemelvaart) doopte, was dat ook geen 'breaking news.' Het enige dat waarschijnlijk lekte, was het schip van de Portugese zeeman.

Het was een bijzondere tijd waarin de wereld in zijn volledige omvang werd ontdekt, in kaart gebracht en benoemd. Sommigen zoals De Albuquerque vernoemden hun ontdekking met enige nederigheid naar mooie kerkdagen, en zo hebben we dus op de wereldkaart Ascension, Christmas Island, en het door Jacob Roggeveen op paaszondag 5 april 1722 ontdekte Paaseiland. 

Roggeveen had het natuurlijk ook gewoon Roggeveen Island kunnen noemen, en dan was hij in de schier oneidinge lijst gekomen van Tasman, Hudson, Magelhaes en Brazza(ville). Roggeveen overleefde in ieder geval zijn reis, iets wat toen niet echt gebruikelijk was maar zelden uitlekte of de kranten haalde.

Wat pas later de kranten haalde, was het complex aan ongeoorlooofde en criminele acties van de Plumbers (de loodgieters) van The White House van Richard Nixon. Om afzetting en strafvervolging te voorkomen, trad Nixon op 9 augustus 1974 af.

De loodgieters van het Witte Huis moesten het lekken van allerlei vertrouwelijke informatie naar de media zien te stoppen. Vanavond op Canvas de documentaire 'The Most Dangerous Man in America' over 'The Pentagon Papers' en Daniel Ellsberg, het begin van de chocoladeletters voor Nixon en zijn politieke hemelvaart.

Loftrompetten te over om te steken over hoe heerlijk het is om in compact Amsterdam te wonen met de grote snoepwinkel van bioscopen, theaters, concertzalen, musea en ander heerlijks vlak om de hoek. Vanochtend om 11 uur was ik in Pathé City één van de vijf die benieuwd waren naar Sean Penn in 'This Must Be The Place'.

Penn is fascinerend bizar als een rock ster in ruste, visueel een kruising van Robert Smith van The Cure en van een Bono die decennia niet van de drank en de pillen af heeft kunnen blijven. Op een kwade of goede dag moet hij naar New York naar zijn stervende vader. Door zijn vliegangst ('en een lichte doodsangst') neemt hij de boot in plaats van het vliegtuig, en komt (dus) te laat.

In het New Yorkse Joodse milieu van zijn vader komt hij eigenlijk thuis en gaat in de V.S. op zoek naar de kampbeul die zijn vader in Auschwitz heeft vernederdt. Zo wordt een wat zwarte komedie een klassieke road movie over schuld en boete en liefde en met een verrassend eind dat je zelf maar moet gaan zien.

Moet gaan zien inderdaad, want 'This Must Be The Place' van Paolo Sorrentino ('Il Divo') is een visuele tractatie, door Penn, de prima cast, de ingetogen humor, en vooral ook door het sublieme camerawerk. Ik las dat de film bijna $ 30 miljoen heeft gekost, en pas ruim een derde heeft opgeleverd. De bruto-recette van € 32,50 vanochtend zet dan niet veel zoden aan de dijk. Deze blog misschien nog wel een beetje.

Ook visueel imponerend is de tentoonstelling een steenworp verderop in het Van Gogh Musuem, 'Dreams of Nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky'. En hoewel symbolisme ook van een niet-te-harden-zwaarheid of zweefmutserij kan zijn, zijn hier werken als het imponerende 'Het Dodeneiland' van Arnold Böcklin, 'Nocturne, Grey and Silver' van Whistler, en 'Meer van Keitele' (ook de poster van de tentoonstelling) van Akseli Gallen-Kallela een bezoek al meer dan waard.

Allemaal om de hoek, het kost 'geen drol' zou Jules Deelder zeggen, en wat jammer is het dan dat na jaren van potdichtheid het Stedelijk Museum (ooit SM in de communicatie gedoopt, hoe toepasselijk nu..) nu weer bemodderd raakt door schreeuwkoppen over geld en internationale status of het gebrek daaraan of verlies ervan. Wat een ranzige triestheid inmiddels, 'This Should Have Been The Place.' Doe maar gauw die deuren open...

Als vanavond de wind de andere kant op zou hebben gestaan, dan zou ik het concert van The Golden Earring in Paradiso ongetwijfeld thuis op het dak hebben kunnen volgen. Want hoewel bijna bejaard, gaat bij de 'Earring' het dak er nog immer af. 

Gitarist George Kooymans verwoordde het mooi in Het Parool vandaag: "Al 51 jaar bij elkaar, het is ziekelijk lang eigenlijk." De formele oprichtingsdatum van de Haagse band is gefixeerd op 2 september 1961, hoewel de band toen de Tornado's heette en The Golden Earring pas kwam na The Golden Earrings en hun eerste hits.

We gaan nu geen wedstrijdje doen, maar The Golden Earring is bijna net zo oud als ik, en we gaan dus al een halve eeuw op afstand netjes met elkaar om. Ik kocht of kreeg hun singletjes, en op dat 45-toeren-format kon ik de Haagse rockers altijd beter hebben dan als LP-artiesten. Misschien was ik meer van het poppy dan van hun rock. 'Radar Love' vind ik nog steeds maar middelmatig, hoe ik hen het succes ook gun.

Maar misschien ben ik wel blijven hangen in mijn eigen jeugd, in hits als 'That Day', waarvan ik nu heb begrepen dat het - waanzinnig voor die tijd - in Londen werd opgenomen en alleen 'Michelle' van The Beatles voor zich moest dulden voor de nummer 1-positie in de Top 40.

Tsjezuss, wat worden we oud, maar The Golden Earring geeft niet toe of op. Sterker nog: dankzij frontman Barry Hay is er nu 'Tits & Ass' als titel van het zoveelste Earring-album, een echte rock 'n rolltitel, plat, sexistisch, maar dus helemaal goed, en als je dan toch blijft gaan, doe het dan goed en voluit, zoiets.

In tijdperk en lengte van bestaan is The Golden Earring The Rolling Stones van de lage landen. En dat maakt de band toch wel tot een buitencategoriefenomeen waar ik - 'Back Home' - een belangrijk deel van mijn jeugd veel mee en aan had. En dat hele verhaal begon allemaal bij de buurjongetjes Gerritsen en Kooymans in de buurt van het Zuiderpark, Haagse Beatjongens met eeuwigheidswaarde.

Sneeuwwitje is - als zoveel andere sprookjes - een draak van een verhaal, en met dat soort draken vallen we onze kinderen de hele tijd maar lastig. Hans en Grietje die in hert bos worden achtergelaten, Assepoester die getreiterd wordt door de lelijke stiefzusters, en dan is er ook nog eens de ellende van een Studio 100 met de Ploppen en Gert met een hond met keelkanker.

Als kind denk je dan toch dat het leven vreselijk zal zijn en dat je ouders en al die anderen het spoor volledig bijster en gewoon niet te vertrouwen zijn. Toch lezen we onze kinderen al het moois en engs en ergs voor, en we nemen ze mee naar de bioscoop, en daar overwinnen ze angsten en doen enorm veel indrukken op.

Kleine kinderen worden groter, en vandaag in de lange voorjaarsvakantie maar eens met dochter Hedda naar de film, naar een mooie 'dwarse' verfilming van Sneeuwwitje. Dat viel nog niet mee. De film wel. Die zag er zelfs prachtig uit. Maar in het roemrijke Tuschinski haperde van alles.

Misschien hadden de zeven dwergen de projectie, het geluid en het licht maar moeten regelen, want dat ging aan alle kanten mis. Eerst geen geluid, toen wel geluid maar bij het verkeerde beeld, toen stilstaand beeld, en toen het goed leek te komen, ging het zaallicht niet uit. Tel daar dan nog de te kleine kinderen bij die door hun (groot)ouders waren meegenomen naar een verfilming die ze niet snapten, en dan begrijp je dat het best een lastige middag werd.

Maar goed, Sneeuwwitje was mooi, en Julia Roberts deed erg haar best om mooi te zijn, ondanks haar nare karakter. De dwergen waren geen kabouterachtige mijnwerkertjes meer, maar lieve boefjes, dieven met een klein hart, en één of twee verdenk ik ervan dat ze de maagdelijkheid van Sneeuwwitje graag hadden bevlekt.

Het overbekende verhaal wordt wat door elkaar gehusseld - de appel zit aan het eind, maar bereikt de klant niet -, maar vooral de vormgeving, de art direction is meer dan de moeite waard. En hoewel de film zeker niet bedoeld is voor volwassenen, viel er ook voor mij veel te lachen toen geluid en beeld gelijk liepen en de zaalverlichting was gedoofd. En zeker sensueel was de scène waarin Sneeuw haar prins uit zijn betovering kust en heerlijk naar aardbeien smaakt. Het was net een sprookje. Maar dan met een twist.

De erfenis van Pim Fortuyn is 'all over the place'. Heel weldenkend, doorgeleerd, verklarend en piskijkend Nederland laat dezer dagen zijn opinies op ons los over hoe we het fenomeen Fortuyn moeten duiden en welke invloed hij tien jaar na zijn gewelddadige dood nog heeft.

De Volkskrant haalt flink uit vandaag. Een speciale Pimbijlage van maar liefst 12 pagina's met ook een reprint van het geruchtmakende interview met de 'Goddelijke kale' van 9 februari 2002 dat een breuk zou betekenen met Leefbaar Nederland en de start van de LPF, Lijst Pim Fortuyn. 

Wie weet wat 'the nutty professor' politiek had kunnen bereiken. Het is en blijft koffiedik. Het CDA wilde in ieder geval graag met hem, buitengesloten als ze waren in het Paarse tijdperk. De Groene Amsterdammer heeft het deze week op de omslag over 'De Puinhopen van Pim', als moddervette knipoog-tegenhanger van 'De puinhopen van Paars' waar Pim zo graag op hakte en waar hij liet zien dat Nederland niet 'af' was maar een verwende puinhoop.

Fortuyn zou de 'gewone man' een stem hebben gegeven met Henk en Ingrid als logisch resultaat. De achterkamertjes waar die gevestigde politici elkaar de bal en de baantjes toeschoven, werden door Pim verdachte afwerkplekken voor ranzige macht, en velen knikten het hem na: 'goed dat dat soort dingen eens wordt gezegd.' Wat u zegt.

Morgen is het exact tien jaar geleden dat Pim Fortuyn in Hilversum werd vermoord. Niet voor niets kwam deze week de discussie over mogelijke vervroegde vrijlating van dader Volkert van der G. naar boven. En moest de eeuwige publicitaire geilneef Hans Wiegel ons kond doen van het 'feit' dat Pim hem graag als premier had gewild. Die kogel kwam van rechts. 

Die Goddelijke kale. Ik heb het niet verzonnen. Theo van Gogh wel. Hij maakte de spannende film '06/05' over een complot dat Fortuyn zou hebben vermoord, met Volkert van der G. als onze 'eigen' Lee Harvey Oswald. Tweeeneenhalf jaar later was Van Gogh zelf dood. Ook vermoord. Nederland was zijn onschuld definitief kwijt. En het deksel was van de pan. Hoe het daarna ruikt, is een kwestie van smaak. 

 

De ober bij Früh in de Heinzelmännchen in Keulen, vlak om de hoek van de Dom, had er heel veel zin in. 'We spelen twee keer tegen elkaar op het EK. De eerste keer winnen jullie, en de tweede keer winnen wij.' Zo, die zat. Vroeger zou ik me hebben opgewonden over zo'n arrogante Duitser. Nu ging die haatknop niet (meer) aan.

Het was fijn om enkele dagen in Duitsland te zijn. In Keulen, in Koblenz, en in het prettige pretpark Phantasialand waar de dochters twee dagen enorm hebben genoten. En aangezien je in Duitsland nog veel harder mag dan van Rutte c.s., waren we vandaag ruim op tijd terug in Amsterdam om deze 4e mei te herdenken.

De ober bij Früh ging binnenkort vier dagen naar Scheveningen, die plaats die ze niet uit kunnen spreken. Niet om zoals zijn vader of oom de Atlantik Wall te beschermen, maar om lekker te genieten van zee, strand, haring en Haagse hopjes. En ook dat vonden we heel gewoon dat deze weerbare Duitser neer zou strijken aan onze Noordzeekust. Veel is genormaliseerd. Behalve het voetbal.

Gisteravond op de hotelkamer ging het voetbalalarmknopje alsnog aan toen ik Bayern-neo-ster Thomas Müller samen met Gerd 'Der Bomber' Müller in een Tv-spotje zag waarvan ik niet meer weet waar het over ging. Blinde vlek. Die Müller. Zijn twee goals bezorgden ons het trauma dat ons sinds 1974 achtervolgt.

Vandaag weer terug, en ook op tijd om te vernemen dat Henk Bleker zich - uiteraard, want hij had beloofd het niet te doen - kandidaat stelt als CDA-lijsttrekker. Die Bleker van die polder, van die jonge vriendin, en van dat briefje aan Mauro. En, opdat wij niet vergeten: Henkie Bleker was ook één van de architecten van het doodgelopen gedoogverhaal met de PVV.

Dus hoe gaat dat straks? Net als met Buma. De hanen zullen collectief en langdurig kraaien want ook Henkie Bleker zal draaien als een ballerina om zich af te keren van de gedoogformule met Geert c.s. Er is immers een nieuw CDA. Een CDA dat zichzelf opnieuw heeft uitgevonden met maar één doel: behoud van macht. Wat zou het bevrijdend werken als bij het CDA het licht eindelijk zou doven. Onze grootste vrijheid is de stembus.

We klagen veel en vaak, maar dit is Noord-Korea niet. De heilstaat van de mannen van Kim Jong wordt wel 'een gevangenis voor 25 miljoen mensen' genoemd, een kruising van 'Animal Farm' en '1984', een land waar iedereen gelijk is maar sommigen net iets gelijker, en waarin iedereen in de gaten wordt gehouden en de geesten drie maal daags grondig gespoeld.

Toch komen er barstjes en spleetjes in de heilstaat, er is enige ontsluiting, en dat zal ook wel zorgvuldig worden geregisseerd. Zo zag ik een tijdje geleden Floortje Dessing per trein Noord-Korea binnenglijden, en ze werd er bijna opgewonden van. Haar reportage - hoe gescreend en gestuurd ook - gaf een wat vrolijker en vrijer beeld dan wat we spontaan zelf op onze netvliezen zouden toveren.

De Volkskrant had dit weekend veel Noord-Korea in de aanbieding. In het Boekenkatern schreef Hans Bouman een jubelende recensie over de roman 'Gestolen leven', de vertaling van 'The Orphan Master's Son' van de Amerikaanse schrijver Adam Johnson. Reuze benieuwd naar Johnson's boek.

Zeker indrukwekkend het lange en breed gebrachte verhaal 'Maar het volk is 'gelukkig' van Toine Heijmans over zijn bezoek aan de heilstaat die langzaam wat zuurstof toelaat, zeker in de hoofdstad Pyongyang dat als een echte flag store voor het NoordKoreaanse besturingsmodel staat, het uithangbord van het betere leven in een land als een 'tapijt van goud.'

Dat betere leven is een kookpotmodel van communisme en oude tradities, de Juche-filosofie, en daarin wordt eigen kracht enz elfstandigheid gekoesterd en het collectief boven het individu geplaatst. En natuurlijk is er in zo'n grote doctrine plaats voor De Grote Leider die alom en wijs en liefderijk is en waarbij uit het confucianisme het eren van de vader perfect is geleased.

Noord-Korea is natuurlijk een fantastisch land voor degenen in Pyongyang die een BMW X6 rijden en die het succes van het beheersmodel symboliseren. Zij geven het land meer allure, en daardoor hebben zij recht op meer. 'Animal Farm,' dus. Of, zoals de gids aan Heijmans uitlegt: "het is net als met mijn hand: niet alle vingers zijn even lang."

Raar vak, politiek. Dat wist Diederik Samsom al. Maar nu was hij hoofdonderwerp. Elke talkshow, elke krant had het over de 'vaandelvlucht' van de nieuwe PvdA-leider. Samsom had de boot en het momentum gemist, was arrogant, en had de PvdA enorme schade toegebracht. Dat was het verhaal, de 'spin', maar klopt het ook?

Het Wandelgangenakkoord van Jan Kees de Jager mag misschien een staaltje 'nieuwe' politiek lijken, maar veel belangrijker dan 'wie-met-wie' is natuurlijk wat het akkoord nu precies is en inhoudt. Onze jubel moet natuurlijk wel ergens over gaan. Of niet soms?

De vraag is dus: "Pierre, wat hebben ze gewonnen?" Of waren Sap en Slob en Pechtold verblind door hun eigen schaduw en geven ze zo VVD en vooral het CDA een unieke ontsnappingsroute uit een mislukt huwelijk met een naar achterneefje dat niet bleek te deugen.

Natuurlijk, zo voorspelbaar, de peilingen voor de PvdA kelderden. Samsom als gebeten hond. Er kon wel weer wat af. Maar wat maakt het uit? Morgen weer een relletje, en we plussen en minnen verder. Interessanter is hoe het verhaal richting 12 september gaat lopen. De PvdA van Samsom kan dan klip en klaar aantonen de vingers niet gebrand te hebben aan een wat opgeleukt regeer- en Catshuisakkoord.

Het is bizar om te zien hoe heel Nederland opveert bij een beetje meewind, terwijll niemand een begin van een idee heeft en produceert hoe het nu echt anders en beter zou moeten. "We hebben geen collectief geheugen," klaagde Max Pam tercht in het Parool. We vliegen van hype naar hype, en hopen maar dat iemand zorgt voor een 'bail out' uit zorgen en crisis.

Zo staat iedereen als een koe naar het onweer te kijken, en is Den Haag Vandaag toch echt nog precies hetzelfde als Den Haag Gisteren. Er is geen nieuwe politiek, er is slechts gewisseld, en vele hanen kraaiden herhaaldelijk. Zelfs (of juist) Sybrand van Haersma Buma presenteerde zich als nieuwe politiek, schaamteloos zoals alleen een echte CDA'er dat kan.

Onder druk wordt alles vloeibaar. Politici die over hun eigen schaduw heen springen. Het Wandelgangenakkoord. Er gebeuren rare dingen in Den Haag. Volkomen 'out of the blue' en 'out of the box', net alsof iedereen zich bevrijd voelt van de donkere wolk van de Grote Gedoger. 

Het is fascinerend hoe oude en nieuwe politiek elkaar in enkele dagen opvolgen. Zo zitten CDA en VVD nog met de PVV gevangen in het Catshuis, en zo zit er een Kunduzcoalitie het huishoudboekje voor Brussel op orde te schrijven. Nieuwe vrienden, nieuwe helden. Het kan verkeren. Wat u zegt.

Opeens is er het extreme midden. Opeens is Wilders weggetoverd. En opeens is Diederik Samsom niet meer de 'new kid in town' maar de baas die zijn eerste zware averij oploopt. Het wordt hem - ook door de eigen achterban - zwaar aangerekend dat hij het 'momentum' niet zag en greep, dat hij niet zag dat alles vloeibaar werd, en dat hij het partijbelang boven het landsbelang stelde. 

Als je wint, dan heb je vrienden, en als je mist dan sta je met je mond vol tanden. Jan Kees de Jager is nu de grote held van het moment en krijgt straks als het braafste boekhoudertje van de klas Brussels' lof. Zo hard kan het dus gaan. En zo nodig vinden 'we' dus kennelijk dat er in deze moeilijke tijd iets gebeurt, dat politici dus inderdaad over hun eigen schaduw heenstappen, wat dat ook moge betekenen.

Pijnlijker voor Samsom werd het nog door Lodewijk Asscher die vanuit standplaats Amsterdam liet optekenen dat hij als schatbewaarder van de stad best blij was mit dit akkoord dat veel sociale ellende terug kan draaien. En dan hebben we het in de culturele hoofdstad nog niet eens over de heilzame verlaging van de BTW op theater- en concertkaartjes.  

Nederland is bevrijd. En dat al ruim een week voor 5 mei. Andere tijden dienen zich aan. En de verkiezingen van 12 september werpen hun lange schaduwen vooruit. Misschien is de nieuwe regering nu de facto al gevormd. En krijgen PVV en PvdA de zwarte pieten voor het verkwanselen van het landsbelang. De messen zijn pas voor 3% geslepen...