Op het eind van zijn coming-of-age debuutroman 'Dromen van Schalkwijk' laat Victor Schiferli zijn alter ego Felix Swammerdam zelfgemaakte cassettebandjes sturen naar Lot, David en Ivo. Het zijn de muzikale samenvattingen van zijn jeugd.

Voor Charlotte - Lot - is het de tape van een nooit beantwoorde liefde, voor Ivo een bandje met vette funk en andere lekkere muziek, en voor David is het een cassette met eigenlijk één grote waarschuwing om niet ten onder te gaan aan drank en drugs, om geen Danny Whitten of Keith Richards te willen worden.

Ik maakte vroeger ook van die bandjes. Voor mezelf. Voor vrienden en (mogelijke) geliefdes. Bandjes vol signalen, tips, verborgen verleiders, maar ook 'mooie' muziek. Het luisterde nauw wat je op tape vastlegde. Het vertelde wat je eigenlijk wilde vertellen, maar niet kon of durfde, een soundtrack van je gevoelens, en een staalkaart van smaak according to yourself.

'Dromen van Schalkwijk' is een feest der herkenning, over hoe je twijfelt over alles aan je zelf, over liefde op afstand, over bewondering voor de vrijere geesten, en de muziek, de drank en de joints die horen bij je vorming, in Schalkwijk en ook in Den Briel en overal.

Het is mooi dat Victor Schiferli zijn liefde voor de Londense new wave band The Sound zo nadrukkelijk etaleert in 'Dromen van Schalkwijk.' The Sound van Adrian Borland kreeg nooit de waardering - behalve van de critici - die het gezien de muzikale kwaliteiten verdiende. 

Met 'From The Lion's Mouth' met prijsnummers als 'Winning' en 'Sense of Purpose' maakte The Sound begin jaren '80 een monumentale plaat. De band van David en Ivo en van 'manager' Felix heet New Dark Age naar het gelijknamige Soundnummer van deze LP, en David ontmoet op het eind van het boek in Haarlem de dan ook al net zo aan lager wal geraakte en depressieve Borland die zich later in Wimbledon voor een trein zou werpen. 

Een jeugd gaat voorbij, hoe onvoorstelbaar dat ook heel lang lijkt. Ook een jeugd in Schalkwijk gaat voorbij. Muziek blijft, eerst op een cassette, en nu digitaal, en wat ook blijft zijn de herinneringen aan die liefde(s), de muziek, de vrienden, het gedoe, de dronkenschap, de onkunde en alles wat was, eeuwig leek te duren, en als vanzelf voorbij ging tot in de eindgroef.

Ik was gewaarschuwd. De kritieken waren niet goed. Het boek was - zoals altijd - veel beter. Maar ik had het boek wel in huis, maar had het boek nog niet gelezen. Dus kon ik - ondanks alle goede raad en de nodige scepsis - de film als film gaan zien, en niet als de film van het boek. En dus ging ik vanavond - toch - naar 'Extremely Loud and Incredibly Close.' Dat viel toch niet mee.

Het gegeven is intrigerend, het verhaal zou meeslepend kunnen zijn, maar het gaat toch jeuken en schuren, en het komt maar niet vrij uit de eigen val van een te makkelijk drama met grote gebaren maar toch te weinig gevoel, het aloude probleem van een film die teveel tegelijk wil zijn en dus niet echt kiest en dus niet echt ontroert en beklijft.

Maar wat fijn, hallelujah, ik heb de film nu gehad en het kan alleen nog maar veel beter en mooier worden: op naar het boek, dus. Op naar 'Extremely Loud and Incredibly Close' van Jonathan Safran Foer. 'The Only Way Is Up', so to speak.

Het is altijd maar weer die plaag van het luie Hollywood dat succesverhalen wil verfilmen, en boeken dus moet terug verkleinen naar zakpockets en naar A4-tjes en vooral losgesneden van te grote gevoelens en te grote risico's. Het geïnvesteerde geld moet wel worden terugverdiend.

En dus wordt geslepen, geschaafd, gepolijst, gehakt, geknipt en veranderd dat het een lieve lust heeft, en je eigenlijk een scenarioschrijver had kunnen vragen een leuk verhaal met dito plot te bedenken. Iets orgineels, wat u zegt.

Het boek verfilm je zelf, de film heeft het al voor je gedaan. Het zijn onvergelijkbare grootheden die te vaak toch samen worden gebracht, en te vaak met onbevredigend resultaat. Het is luiheid, gemakzucht, pogen op safe te spelen, en het eindproduct haalt zelden of nooit meer dan drie van de vijf sterren, en ook niet zelden minder. Foer voor psychologen waarom de filmindustrie maar niets beters kan bedenken.

'It wasn't loud, and it didn't come close. Zoiets. En als kleine pleister waren er die mooie momenten, en een prachtige 'stomme' Max von Sydow. Maar het is te weinig. Niet alleen richting het boek, maar ook naar jezelf als producent, regisseur, scenarist, it's not good enough. Maar gelukkig heb ik het boek nog.

En als de film in Pathé City net een minuut bezig is, om 20.41 uur, blijken er twee e-mails uit New York op mijn telefoon te zijn geland, na lange tijd weer mooie berichten van lieve vrienden die er op 9/11 ook waren. Toeval. Maar dat bestaat niet...

Het viel niet mee, maar ik heb het uit, het boek van de Duitser Olaf Mörke over Willem van Oranje, vorst en 'vader' van de Republiek. Mörke komt uit het Nassause, in de buurt van Dillenburg, daar waar Willem van Oranje op 24 april 1533 werd geboren, zoon van graaf Willem I van Nassau-Dillenburg en Juliana van Stolberg. Daar ligt de bakermat van het huis Oranje-Nassau.

Het boek van Mörke is met recht een doorkauwer, het is of met stijve pen en hark en zonder zout geschreven, of de vertaler beet zich erop stuk, maar het zo fascinerende verhaal van onze Oranjevader spettert nu niet bepaald van het papier af, en dan is 280 pagina's best een eind.

Willem van Oranje, of Wilhelmus van Nassouwe, werd slechts 51 jaar, in 1584 werd hij in zijn residentie in Delft vermoord, de eerste politieke moord in de geschiedenis met een vuurwapen.

De trekker werd overgehaald door de Bourgondische katholiek Balthasar Gerards die ging voor de vette premie die op het hoofd van Willem stond. Gerards werd niet rijk, maar vreselijk gemarteld en gevierendeeld en kreeg zijn eigen hart in het gezicht gegooid. Andere tijden. Hoewel...

Met Mölkes boek vers in het hoofd, lees ik net dat er een speelfilm komt over onze 'vader des vaderlands.' Al in 1934 is er een rolprent gemaakt over Willem de Zwijger, het zal net geen stomme film meer zijn geweest.

Producent Paul Voorthuysen zegt vooral gefascineerd te zijn door de geschiedenis van Willem van Oranje. Dat lijkt me nogal een open deur. Wat Voorthuysen vooral interesseert is dat "...Willem van Oranje eigenlijk nooit koning is geweest.'

Het woord eigenlijk is hier wat vreemd. Hij was niet eigenlijk nooit koning. Hij was nooit koning. Punt. De mythevorming rond Oranje en de vorstelijke trekken en wat al niet werden pas na de dood van Willem stevig ingezet. Met alle gevolgen vandien.

Het leven van Wilhelmus van Nassouwe was lastig in een lastige tijd. Zijn verhaal was dan ook het verhaal van pogen en blijven proberen, van coalities, bruggen bouwen, en van tegenstand, van persoonlijk verlies en van smadelijke militaire nederlagen.

Maar het verhaal van Oranje-Nassau begint wel bij deze Zwijger, vorst, vader, vazal, vrijheidsstrijder, stadhouder en uiteindelijk - omdat de geschiedenis ons sympathiek was -  symbool, boegbeeld en startpunt van onze monarchie.

The Doobie Brothers. Wie kent ze nog? De Amerikaanse band uit San José die in de jaren '70 een aantal hits scoorde met 'Listen to the Music', 'Jesus is Just Alright', 'Long Train Runnin' en 'China Grove', kwam vandaag weer even in het nieuws door het overlijden van hun drummer Michael Hossack.

The Doobie Brothers zijn een drummer kwijt, maar ze hadden er altijd twee. Dat was wel bijzonder. Maar ook een beetje maf. De muziek van de Doobies was nogal rechtdoor, en de toegevoegde waarde van een dubbele drummer hoorde ik niet, hoe imponerend het er bijvoorbeeld op de hoes van hun album 'What Were Once Vices Are Now Habits' ook uitzag.

The Doobie Brothers. Wie kent ze nog? In Nederland is het de echo van een ver verleden, maar in de V.S. is het nog een actieve retroband, binnenkort on tour met Chicago, en wie kent die band nog? Chicago Transit Authority, zoals ze oorspronkelijk voluit heetten, en die op hun eerste (dubbel)albums een aanstekelijke mix van rock, jazz, soul en r+b produceerden, de neefjes en tegenhangers van Blood, Sweat & Tears.

The Doobie Brothers. Chicago. En vandaag ook het bericht dat John Fogerty naar Amsterdam komt, ooit de voorman van de Amerikaanse hitmachine Creedence Clearwater Revival, die eind jaren '60 en begin jaren '70 in een sneltreinvaart een serie hits scoorde zoals 'Proud Mary', 'Who'll Stop The Rain?', 'Fortunate Son' en 'Have You Ever Seen The Rain'.

Fogerty had steenrijk moeten zijn, maar zijn muziekrechten werden weggegoocheld door onbetrouwbaar management, een bekend verhaal in de muziekwereld. En dus komt Fogerty weer optreden, hij kan het geld goed gebruiken, en voor zijn prachtnummers is nog steeds een groot publiek.

The Doobie Brothers, Chicago, Creedence Clearwater Revival, het zijn iconen uit mijn jeugd, ik draaide hun platen, hoorde hun hits op de radio, danste of sleep er op bij kaarslicht, visnet, en Chiantikruik, en alle hits sloegen zich op in het grote hoofdgeheugen, en zijn op afroepbaar reproduceerbaar. De muziek uit je jeugd, is de muziek de je vormt en je voorsorteert voor later.

De krassende LP werd de CD en toen de MP3 en de download, en is nu toch weer terug, want voor vinyl viel best veel te zeggen. Zo is ook het papieren boek nog niet ter dood veroordeeld, hoe somber sommigen ook zijn over aanbod, aandacht, liefde en nieuwe methoden en technieken. Nieuwe hoofdstukken worden geschreven, maar hoe het verhaal precies gaat lopen en waar dan nog muziek in zit...

We waren enkele dagen weg naar Duitsland, en misten zo op TV de 2-3 overwinning van de zwartgehemde Oranjebrigade op Wembley. Het was voor de media vooral een overwinning van Arjen Robben op zichzelf en zijn vele criticasters. En natuurlijk is het een mooi resultaat. Alleen jammer dat Wembley niet meer het het grote Wembley van ooit was.

Wembley was heilige grond, ook voor niet-Engelsen. Jan Peters scoorde er in 1977 twee keer en bezorgde Nederland een historische 0-2 zege. En mijn grote idool Jan van Beveren hield er ooit het Oranjedoel fantastisch schoon in een 0-0 tegen Engelend. De Poolse doelman Jan Tomaszewski hield in 1973 de Britten op Wembley single-handed af van deelname aan de WK 1974.

Heilige plaatsen. Heilige grond. Wembley was het. Münster is het nog steeds. In 1648 werd er de vrede gesloten die na jaren onderhandelen een einde maakte aan zowel de 80-jarige als de 30-jarige oorlog en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden officieel erkende. Het was mooi om in de Friedenszaal te zijn waar onze geschiedenis werd getekend en geschreven.

Ik bracht mijn jeugd grotendeels door in Brielle (of Den Briel), en ben dus opgevoed met de legendarische datum 1 april 1572 toen de Spaanse landvoogd en houwdegen Alva zijn 'bril' (Briel, dus) verloor aan de separatistische Geuzen. Toen was het echter nog 76 jaar naar Münster.

In de tussentijd lees ik het boeiende, maar moeizaam vertaald of lastig geschreven boek van Olaf Mörke over Willem van Oranje en krijg ik bladzijde voor bladzijde een beter beeld van de strijd van 'onze Wilhelmus' en hoe de opmaten ontstonden voor wat in 1648 in Münster eindigde in een nieuw Europa.

De trap af, naar links, einde van de gang rechts de trap omhoog, en dan even naar links, en dan ben je in de kleinste zaal van het Amsterdamse Cinecenter waar zaterdagavond elke stoel bezet was voor 'Carnage' van Roman Polanski.

Van wat begint als een poging van twee ouderstellen om een uit de hand gelopen ruzie tussen hun zoons in den minne te schikken en als beschaafde mensen op te lossen, eindigt in een verbaal vuurgevecht met wisselende partijen en tegenstanders. De handschoenen gaan af, de beschaving valt weg, en de diepe zwakten van een ieder komen boven.

'Carnage' is een kamerdrama waar Polanski je middenin zuigt en tot partij verheft. Vond je hem wel deugen? Nou, moet je dit eens zin. En zij zo moreel sterk? Think again. Het is een bokswedstrijd, een samenslacht die mij telkens deed denken aan Edward Albee's 'Who's Afraid of Virigina Woolf.'

Een slacht is ook wel Nico Dijkhoorns boek 'Nooit ziek geweest' over zijn vader Klaas en de relatie tussen vader en zoon die er nooit was. Het is een prachtig boek, geen woord te veel, een losse, vaak staccato stijl die een losheid en afstand suggereert die er absolauut niet is. Het boek vliegt je naar de keel, en laat kleinheid en onvermogen als mokers op je beuken.

Paul de Leeuw zat op zijn derde met een augurk in zijn mond voor de tv. Niet gek dat hij homo is geworden. Het had anders kunnen lopen, maar waarom zou het? Dan had hij niet lekker kunnen 'bekken' tussen de appelmoes met kers en de emmers vol doperwten bij Van der Valk.

Paul de Leeuw is van de tv terug in het theater en moet het dus meer van zichzelf dan van de interactie hebben. Gelukkig bespaart hij ons en zichzelf reeksen typetjes en te makkelijke grappen, en is hij ook lief en ontwapenend, zeker als het over zijn relatie en hun twee zwarte kinderen gaat. Het graaft niet diep, maar klinkt oprecht, en dat is ook veel waard. 

En waarom het 'Poephoofd' heet? Dat mag je van Paul's zoontje niet weten. Dat Paul het toch vertelt is een zwaktebod zo tegen het eind, maar ja, ouders doen wel eens wat anders dan ze beloven of hun kinderen vragen. Daar zijn ze ouders voor. Een vol Nieuwe de la Mar zag dat het wel goed was.