|
Ons adres:
Posthoornkerk
Haarlemmerstraat 124 A
1013 EX Amsterdam
Postbus 14551
1001 LB Amsterdam
Telefoon: 020 305 94 44
Fax: 020 305 94 22
Mail BBK
|
Het is misschien inmiddels wel vijftien jaar geleden dat ik 'De voorlezer' van Bernhard Schlink las. Het was in mijn herinnering een nogal klein boekje, zowel in formaat als in omvang, eerder een novelle dan een roman, maar in dat kleine werk zat een groot en aangrijpend verhaal dat jaren later werd verfilmd als 'The Reader.'
De verfilming van het boek van Schlick had ik nog steeds niet gezien. De dvd stond vragend in de kast, wachtend op dit mooie moment op een rustige zaterdagmiddag. Ik ga overigens niet beginnen over een prachtig boek en hoe de film dan tegenvalt of maar niet wil lijken wat je in je hoofd al als film hebt gemaakt.
Maar je moet er wel even doorheen dat een Duits boek een Duits verhaal in het Engels wordt, en dat Kate Winslet levenslang krijgt als SS-bewaakster en dat Bruno Ganz een Duitse professor is die Engels moet praten, maar goed, hij had ook al Hitler gespeeld, dus hij kan wel wat hebben.
Dat alles gezegd hebbend, is 'The Reader' wel 'gewoon' een mooie film, en Kate Winslet haar Oscar lijkt me niet bepaald onverdiend. De film is rijk, net als het boek in subtiele tonen en tinten struikelt over een rijkdom aan thema's en invalshoeken met schuld en boete als de meest-voor-de-hand-liggende.
De voorlezer blijft voorlezen, ook als zijn oude liefde levenslang heeft gekregen. Door de cassettebandjes die hij stuurt, leert zij zichzelf in de gevangenis schrijven. Onbedoeld, maar oh zo bewust in de film gestopt, krabbelt zij 'Please send more romance..' op een briefje aan Michael, een woordgrap in het Engels, en dan wringt het toch opeens wel die andere taal in een drama over de Tweede Wereldoorlog en de Duitse verwerking ervan.
Het verhaal van voorlezer Michael Berg lijkt in de tijd(slijn) en beroepskeuze een autobiografische schets van het leven van Schlink zelf. Dat hij met zijn kleine grote boek de bestsellerlijst van de New York Times aanvoerde, zal het maken van de film hebben aangewakkerd en vergemakkelijkt.
Voor een Amerikaans publiek zal het geen probleem zijn. Ik zit er toch een beetje vreemd naar te kijken. Alsof in 'De Avonden' Thom Hoffman als Frits van Egters opeens in het Frans zou beginnen. Rijk de Gooyer zou zich bezeken hebben...
Met chocoladeletters kopte De Telegraaf dat het Lenteakkoord was uitgelekt. Dat nieuws leek belangrijker dan wat dat akkoord behelsde. Lekken boven inhoud. Maar nieuws kun je dat toch niet meer noemen. Alles lekt uit. Dus wat is het nieuws nog?
Vroeger was lekken leuker. Dan moest je iets influisteren in een willig oor in een donkere steeg. Toen kwam het kopieerapparaat en werden geheime rapporten in neutrale verpakking in een postvak gelegd. Er was vast altijd wel een hoger doel mee gediend. Maar nu? Alles lekt. Dus is het geen lekken meer.
Vroeger lekte er niets uit. Het was al mooi als iets nieuws werd. Voordat het verhaal van Jezus en zijn uiteindelijke hemelvaart wereldwijd bekend werd, waren we toch wel een paar eeuwen verder. En toen Afonso de Albuquerque in 1503 een vulkaanpuist tussen Afrika en Zuid-Amerika ontdekte en met een blik op de kalender Ascension (hemelvaart) doopte, was dat ook geen 'breaking news.' Het enige dat waarschijnlijk lekte, was het schip van de Portugese zeeman.
Het was een bijzondere tijd waarin de wereld in zijn volledige omvang werd ontdekt, in kaart gebracht en benoemd. Sommigen zoals De Albuquerque vernoemden hun ontdekking met enige nederigheid naar mooie kerkdagen, en zo hebben we dus op de wereldkaart Ascension, Christmas Island, en het door Jacob Roggeveen op paaszondag 5 april 1722 ontdekte Paaseiland.
Roggeveen had het natuurlijk ook gewoon Roggeveen Island kunnen noemen, en dan was hij in de schier oneidinge lijst gekomen van Tasman, Hudson, Magelhaes en Brazza(ville). Roggeveen overleefde in ieder geval zijn reis, iets wat toen niet echt gebruikelijk was maar zelden uitlekte of de kranten haalde.
Wat pas later de kranten haalde, was het complex aan ongeoorlooofde en criminele acties van de Plumbers (de loodgieters) van The White House van Richard Nixon. Om afzetting en strafvervolging te voorkomen, trad Nixon op 9 augustus 1974 af.
De loodgieters van het Witte Huis moesten het lekken van allerlei vertrouwelijke informatie naar de media zien te stoppen. Vanavond op Canvas de documentaire 'The Most Dangerous Man in America' over 'The Pentagon Papers' en Daniel Ellsberg, het begin van de chocoladeletters voor Nixon en zijn politieke hemelvaart.
'Opdat wij niet vergeten' is de opdracht aan ons allen om de gruwelen en de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog levend te houden. Daarom heeft de Nicolaas Maesschool waar onze dochters zaten en zitten het Ravensbrückmonument op het Museumplein geadopteerd, en jaarlijks komen daar zevende groepers om te luisteren, gedichten te lezen, en bloemen te leggen.
De gruwelen van oorlogen zijn van alle tijden, en niemand wordt gespaard. Ook soldaten zijn - ook na de strijd - slachtoffer van bijvoorbeeld PTSD, post traumatic stress disorder. In het Vervolg van de Volkskrant gisteren een aangrijpende fotodocumentaire over de Amerikaanse soldaat Scott Ostrom en zijn kapotte leven na vier jaar verkenner in Irak.
We kenden de verhalen al van de Amerikaanse soldaten die in VietNam vochten en waar velen geestelijk gewond waren geraakt en het spoor in de burgermaatschappij niet meer terug konden vinden. Michael Cimino lichtte een tip van de duistere sluier in 'The Deer Hunter.'
En nu en veel te laat zou ik zomaar kunnen snappen waarom mijn vader anders dan wat kleine kiekjes nooit iets vertelde over zijn verblijf in Indië tijdens de politionele acties. Ook daar zijn vele gruwelen aangericht, en wat zag en wist hij daarvan?
Het kapotte leven van Scott Ostrom werd vastgelegd door fotograaf Craig Walker die er de Pulitzer-prijs voor fotografie voor kreeg. Het is een angstaanjagende en krachtig beeldverhaal van een man die niet weet hoe hij zijn leven moet leiden, die doodsbang is om te gaan slapen, die paniekaanvallen heeft, en eigenlijk alleen nog zijn hond Jibby heeft.
Jibby is als een dochter voor Ostrom. "She's really a happy dog," legt Ostrom uit, and keeping her happy really keeps me sane." Ostrom is in 'goed' en groot gezelschap, een leger veteranen dat getraumatiseerd en voor het leven is getekend en verscheurd.
En straks komen er nog tienduizenden terug uit Irak, weet Ostrom. Nog meer druk op hulp en voorzieningen, nog meer problemen en 'loose cannons.' Opdat wij niet vergeten dat een oorlog nooit voorbij gaat, is er dit prachtige fotodocument over Scott en Libby, een verstilde schreeuw om liefde en vrede.
Shocking Blue was zo Haags als Haags maar kon zijn. En Shocking Blue was eind jaren '60 en begin jaren '70 een enorme hitmachine. Vreemd dat zo'n beroemde singlegroep dan een plek vindt in de Tv-serie Classic Albums. Slechte casting. Raar beleid. Maar goed, hoewel de uitzending vanavond over hun LP 'At Home' gaat, gaat het natuurlijk ook over hun hit 'Venus'.
'Venus' was de hit der hits van Shocking Blue. Het haalde zelfs de nummer 1 positie in de Verenigde Staten, iets wat in Nederland niet lukte. Hier bleef 'Venus' - ondanks ook mijn aankoop - steken op nummer 3 in de Top 40.
'Venus' was een compositie van gitarist en creatief brein Robbie van Leeuwen (op de foto rechts met giga-sitar), maar popprofessor Leo Blokhuis onthulde ooit dat Van Leeuwen het nummer niet even uit zijn mouw had geschud (zoals Van Leeuwen graag claimde), maar sterk gebaseerd had op 'The Banjo Song' van de Amerikaanse The Big 3.
Helaas gaat het daar niet over vanavond met Van Leeuwen, die met drummer Klaasje van de Wal de enige twee nog levende Shocking Blue-leden zijn. Wel geeft Van Leeuwen een acoustische, jazzy versie van 'Venus' ten gehore, en dat lijkt me toch reden genoeg om te kijken.
Reden genoeg om naar Shocking Blue te kijken was voor mij onbetwist Mariska Veres. Voor een neo-pubertje van 11 jaar was Veres natuurlijk de vleesgeworden Venus, 'a Goddess on a mountain top, ..the summit of beauty and love,' Mariska was her name...
Maar die serie hits van Schoking Blue mocht er natuurlijk ook zijn. En nummer 1 in Amerika, dat was wat. Focus flikte het bijna met 'Hocus Pocus.' The Golden Earring ook bijna, met 'Radar Love.'
Maar Bananarama viel de eer te beurt om 'Venus' in 1988 weer naar de nummer 1-positie in de V.S. te zingen. Twee keer nummer 1 in Amerika. Dat flikte die Van Leeuwen toch maar mooi met zijn 'Venus.' Beter goed gejat, dan slecht verzonnen.
Ik vind het altijd wel bijzonder om te lezen over de Nederlanders overzee, onze landgenoten die het op de mooiste of de meest bizarre plaatsen ter wereld maken. Zoals Jaap van Zweden, de kleine grote chef-dirigent die furore maakt in de Verenigde Staten, eerst in Dallas, en nu ook in New York.
Hij was een tijdje geleden bij De Wereld Draait Door, maar daar was hij niet op zijn plaats en op zijn gemak, kwam wat nerveus, houterig, en 'out of place' over. Hij liet zich niet verleiden tot een uitspraak of hij ooit chef van 'zijn' Koninklijk Concertgebouworkest wilde worden, maar zijn blik was veelzeggend en ik las "kiss my ass." Ze mogen hem op de knieën komen smeken, denk ik.
Je ziet het wel vaker, de waardering elders is groter dan in het thuisland, en dat bevestigt de vertrekker in zijn gelijk, en die praat dan ook niet zelden over 'het maaiveld' en die 'doe-maar-gewoon' mentaliteit, u (her)kent dat wel. Van Zweden doet dat slimmer. Hij laat zijn baton spreken. En hij vreet heel New York op.
Het Parool had vandaag een mooi sfeerstukje over onze Jaap in New York, en hoe daar uit zijn kostbare handen wordt gegeten. En hoe hij het met zijn kwaliteiten voor elkaar krijgt dat het prestigieuze New York Philharmonic de gastchef een zittende ovatie van 7 minuten geeft. Djeap fun Swieden is hot. Maestro.
Ik heb Jaap van Zweden ooit een keer ontmoet. Het was in de herfst van 2004, toen ik als gast van het Residentie Orkest meemocht naar Linz en naar het concert dat het orkest gaf in Sankt Florian waar Anton Bruckner in de kapel begraven ligt.
Jaasp van Zweden kwam wat later aan. Een bescheiden, verlegen, wat schichtige man zonder enige poeha, maar dol op vliegtuigen en auto's, vol verhalen over de jet die hem naar Linz bracht, en welke auto op hem wachtte. Een chef vol energie, dol op PK's, het leven een gloedvolle symfonie.
Het is alweer een tijd geleden dat ik het fascinerende boek '1959. The Year Everything Changed' las. Fred Kaplan maakt een overtuigende case dat in 1959 de moderne tijd begon, en hij schreef er gloedvol over, van de eerste Russische kunstmaan tot Miles Davis' album 'Kind of Blue.'
Iets minder gloedvol, maar zeker ook zeer aangenaam om te lezen is 'SEVENTIES. The Sights, Sounds and Ideas of a Brilliant Deacde' van Howard Sounes, recent voor slechts € 6 op de kop getikt bij The English Bookstore in de Kalverstraat, bij de Munt.
Sounes neemt me mee op reis naar de tijd die hij goed kent en die ik ook meemaakte, de vroege jaren '70, en hij vertelt hoe belangrijk en bepalend die tijd was, bewijsmateriaal genoeg, zoals Bob Rafelson en Jack Nicholson met de film 'Five Easy Pieces', Stanley Kubricks 'A Clockwork Orange' (door Kubrick na veel geweld uit de Britse cinema's gehaald), Coppola en Puzo en hun 'The Godfather', Monty Python, Germaine Greer, Richard Stella, en Stevie Wonder.
Het boek is geen studie, maar overstijgt zeker en fraai het niveau van verhaaltje en anekdotes. Het is een mooi tijdsbeeld van een tijd die mooi was voor een opgroeiende jongen die open stond voor veel, zo niet alles, tot op zekere hoogte vergelijkbaar met hoe David Bowie zich positioneerde en profileerde. The Man Who Sold His World to be a rock'n roll star.
Mooi schrijft Sounes over Lou Reed, zijn 'redding' door Bowie met het fraaie 'Transformer' als blijvende getuige, en over Bowie's 'The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars', zijn thema-album dat enorm werd opgestuwd door de androgyne en zelfs enige tijd (hoewel getrouwd en paps) expliciet homoseksuele Bowie. Zijn gevoel voor PR was fenomenaal.
Bowie was en werd een fenomeen, zijn eigen 'Starman', en bij zijn grote Ziggy-concert in The Rainbow in Londen zaten de groten van de Britse rock in de zaal. Waarschijnlijk herkende Mick Jagger in Bowie een talentrijke soortgenoot.
En veel van de bijna 3.000 toeschouwers n Londen waren zeker ook onder de indruk van een keurige heer in pak en zwart geverfd en gladgekamd haar. Brian Ferry en zijn Roxy Music mochten het spits afbijten voor Bowie, maar bliezen hem bijna van het podium af. Those were the days..
Jongeren vinden massaal dat journalisten niet te vertrouwen zijn. Terwijl we toch hebben geleerd dat politici altijd jokken en de kluit belazeren. Vandaag was er het rapport van de parlementaire enquetecommissie de Wit die onderzoek deed naar ons financieel stelsel en het Monopolyspel met banken.
Voormalig Minister van financiën Wouter Bos moet het nogal ontgelden. Voor hem de zwartepiet, terwijl toen hij de ingrepen deed iedereen - veblind in de koplampen, zo lijkt het nu - stilletjes stond te knikken en beschaafd applaudiseerde. Zo hard kan het dus met je gaan.
Nu mag Bos nog blij zijn dat hij uit de politiek is anders had hij waarschijnlijk zijn ontslag aan kunnen bieden. Nu gaf hij aan de zijlijn van deze Bosbrandt de 'spin' dat hij blij was met het rapport dat toch zo mooi aangaf wat een krankzinnige tijd het was en zonder precedent, dus wat moest je? Geen Euro tussen te krijgen.
Niet minder boeiend lijkt het boek van Leonard Ornstein over 'De jonge Fortuyn' waarin het gedrag van de oudere Pim zich al vroeg openbaart. Behoefte aan aandacht, behoefte om er bij te horen, en toch een buitenstaander. Bijzonder is ook de ontdekking dat hij ooit graag bij de CPN wilde, omdat 'het' daar gebeurde. Voor Ornstein is de grote winst van Fortuyn dat we mogen zeggen wat we willen. Ik weet niet of ik daar altijd zo blij van word.
Ook Rick Santorum mag zeggen wat hij wil. Gelukkig luisteren daar sinds gisteren veel minder mensen naar. De diepgelovige hellehond haalde het dus niet tegen Romney, maar gelukkig heeft hij de media wel verrijkt met een aantal 'fijne' uitspraken. Bijvoorbeeld dat iedere Amerikaan zou moeten kotsen van de toespraak van JFK over de scheding van kerk en staat. En meer van dat fraais. Zoals over onze bejaardenmoordcommando's.
En dan Desi Bouterse nog. Wat zal ik daar nog over zeggen? Jezelf amnestie verlenen, het is een sterk staaltje, een duivels complot. Een land zou alleen maar verder kunnen als de geschiedenisboeken dichtgaan. Dat soort eng gepraat.
Je verleden, hoe fout en duister ook, zul je onder ogen moeten zien. Dat Bouterse dat niet kan, maakt hem evident schuldig aan chronische lafheid, dezelfde lafheid die nodig is om politieke tegenstanders te vermoorden.
Deze week overleed Ferdinand Alexander 'Butzi' Porsche, de kleinzoon van, en de ontwerper van de wereldberoemde Porsche 911, de sportauto der sportauto's waarvan de oerversie in 1963 werd gepresenteerd.
Wat er een halve eeuw geleden nog uitzag als een in een windtunnel gladgeblazen sporteditie van een Volkswagen, is inmiddels één van de beroemdste en meest gewilde strakke sportauto's, van die dingen op vier wielen waar jongens van alle leeftijden onrustig van dromen.
Ik had het nooit met een Porsche, ik was meer van de Britse sportschool, van de Austin Healey, de MG B, of de Triumph TR 4 of 5, desnoods de Spitfire, of - de natste der dromen - de Jaguar E-type.
Ik zag mezelf al met zo'n pracht sportauto met lederen koffer achterop over Britse landweggetjes met heggetjes toeren, met een ongetwijfeld prachtvolle jonge dame naast me. Maar toen ik er van kwijlde, was ik nog te jong, daarna miste ik het geld, en nu ik de poen heb, ben ik te oud en interesseert het me eigenlijk geen moer meer.
Porsche 911. Hij zou eigenlijk 901 heten, maar daar staken de Fransen van Peugeot een stokje voor. Peugeor claimde het monopolie op driecijferige autoaanduidingen met een 0 in het midden. Zo wordt 901 Porsche 911, en op 9/11 2001 kreeg dat weer een heel andere klank, waarde, inhoud, en blijvende associatie.
Dus is de foto van een kerstman die zijn 911 in New York slorig en met schade op een stoep op Fifth Avenue parkeert best bizar. De politieman of security rechts kan het ook niet echt geloven. Waarom een 911? Waar is de sneeuw? En zou die kerstman - om de verwarring compleet te maken - het alarmnummer 911 hebben gebeld?
Let trouwens op een prachtig detail. Onder het rechterportier zie je net twee enorme stilettohakken de New Yorkse stoep zoeken. Zou deze hooggehakte de reden zijn dat de kerstman niet met slee en rendieren maar met de vinding van Ferdinand Alexander Porsche op stap ging en afgeleid de winkel ramde? Of is dat ook zo'n jongensdroom?
Ik ben een voetballer, maar het is een sport waar je niet teveel over moet kletsen. René van der Gijp, Johan Derksen, Jack van Gelder, het gaat toch altijd over die niet te missen kans die toch hoog over vliegt, de verkeerde wissel, en of de trainer terecht de laan uitvliegt. Boeit niet. En wie zit er te wachten op het commentaar van de trainer die eigenlijk een punt had verdiend, of op de analyse van Excelsior - De Graafschap?
Over muziek kun je veel zinniger dingen zeggen dan 'diepe pass-voorzet-goal.' Het is jammer dat er geen live-opnamen zijn van Mozart die zijn eigen pianoconcerten speelt, of een interview met Beethoven of Bruckner. Maar de VPRO heeft wel de serie 'Classic Albums' waarin het ontstaan van 'klassieke' popalbums wordt gereconstrueerd en een poging tot anlyse wordt gedaan van wat dat album zo speciaal maakt.
Recent zag ik een mooie aflevering over The Doors en hun gelijknamige album, vorige week een fraaie aflevering over het tweede album van The Band, en gisteren 'Dark Side of the Moon' van Pink Floyd. Met alle lovende woorden over de serie, het is wel raar dat de LP in de leader van het programma op de draaitafel verkeerdom draait. Blunder. Of is het een grap dat we 'terug in de tijd' draaien?
'The Band' uit 1969, de opvolger van 'Music from Big Pink', staat als hét album van de Canadees-Amerikaanse band, mooi omschreven als 'een paspoort terug naar het Amerika dat de Amerikanen niet meer (willen) kennen,' en muzikaal een tot dat moment ongehoord muzikaal amalgaam van country, hillbillie, blues, Appalachen-folk en rock van vijf doorgewinterde musici die ook Bob Dylan hadden begeleid.
The Band geeft het oude Amerika uit lang vervolgen tijden een stem en een geluid en opgeroepen beelden, en hun nog steeds overdonderende 'The Night They Drove Old Dixie Down' is misschien wel het alternatieve volkslied van het Zuiden van de V.S., van de Dixies, en hun Robert E. Lee.
Pink Floyd bracht in 1973 'Dark Side of the Moon' uit, een album dat een onwaarschijnlijke 750 (!) weken in de Amerikaanse hitlijsten stond, en dat nog steeds wordt gezien als een landmark, een totaalbeleving met toen - en nu nog - een enorme impact, en de prachtige zin van Roger Waters 'volharden in kalme vertwijfeling is de Engelse manier.' Prachtig om een demo van 'Money' te horen als een bluesenummer.
Gitarist en zanger David Gilmour gaf een mooi eindcommentaar. Hij vond het jammer dat hij de LP niet als een fan voor het eerst en integraal op zijn koptelefoon had kunnen horen. Wat een impact dat gehad zou hebben. Hij zal het nooit weten hoe 'Dark Side of the Moon' dan bij hem had gewerkt.
En na hun megasucces en 'Money' kwam al snel de vraag 'Why?' en 'What's next?' In ieder geval 'One Day Closer to Death.' Hun volgende album zou niet voor niets 'Wish You Were Here' gaan heten. Het sterrendom bereikt, en nu werd het pay back time..
Herdenken. Opdat we niet vergeten. Zo is het maar net. En het gaat maar door. Altijd maar weer. Zo 'vieren' we binnenkort dat de onzinkbare ocean liner Titanic dan 100 jaar geleden naar de bodem van de Atlantische Oceaan zonk na een botsing met een ijsberg.
Het is het soort ramp waar we alles over willen weten. Al maanden worden we op onze wenken bediend en gevoerd en overvoerd met programma's, feiten en 'nieuwe' ontdekkingen over een eeuwoude ramp die ons maar blijft fascineren.
En ook de filmhit 'Titanic' met Kate Winslet en Leonardo diCaprio wordt afgestoft, drooggeblazen, en in dynamisch 3D de bioscopen weer ingeslingerd. Commercieel kan de Titanic absoluut nooit zinken.
Maar een oude boot is wel erg oud, en gelukkig ligt er nog meer op de oceaanbodem. De eerste trap met de stuwmotoren van de Apollo 11, bijvoorbeeld. En om dan een bruggetje met de moderne tijd te maken: die motoren zijn gevonden door Jeff Bezos, CEO van Amazon waar je ook weer heel veel dvd's en boeken over Apollo 11 kunt kopen, en natuurlijk ook over de Titanic.
De Apollo 11 was het moederschip van de maanlander Eagle waaruit Neil Armstrong in 1969 als eerste mens naar buiten stapte en zijn laarsafdruk op de maan plantte. Man on the Moon. 'A small step for (a) man, but (a) giant leap for mankind.' De twist of Armstrong zich 'in the heat of the moment' versprak, gaat nog immer door.
De twist die de vondst van Bezos misschien nu wel beslecht, is of dat Amerikaanse ruimteprogramma wel echt was, en of Armstrong en Aldrin en anderen daarna wel echt rondstapten en -reden op de maan en niet in een televisiestudio.
Maar ja, er zijn mensen die overal een samenzwering zien, bij Man on the Moon, bij 9/11, en waarschijnlijk ook bij de Titanic. Het is niet anders. Oh ja, en Paul McCartney was ook al dood. Maar voor een dode Beatle gaf hij afgelopen weekend een prachtconcert. Maar dat is ook alweer geschiedenis..
|
|
RSS Feed